Jak liczyć nadgodziny pracownika: dodatek 50% i 100% na przykładach
Kiedy przysługuje dodatek 50%, a kiedy 100% za nadgodziny, jak policzyć kwotę przy stawce godzinowej i ile nadgodzin można mieć w roku. Przykłady.
Krzysztof Krupa, twórca Stafflog · · 7 min czytania
Nadgodziny w małej firmie zdarzają się często: trzeba skończyć budowę przed odbiorem, zostać dłużej w obiekcie albo zastąpić chorą osobę. Kłopot zaczyna się przy wypłacie, kiedy trzeba ustalić, ile godzin było ponad normę i jaki dodatek się należy. Poniżej wyjaśniamy to w prostych słowach i na przykładach. Dotyczy to umowy o pracę, bo przy umowie zlecenia nadgodzin w tym znaczeniu nie ma.
Kiedy praca to nadgodziny
Podstawowa norma to 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu, w przyjętym okresie rozliczeniowym. Nadgodziny to praca ponad te normy albo ponad wymiar wynikający z rozkładu czasu pracy pracownika, np. ponad 12 godzin w równoważnym systemie czasu pracy.
- Nadgodziny dobowe: pracownik zwykle pracuje 8 godzin, a dziś pracował 10. Dwie godziny to nadgodziny.
- Nadgodziny średniotygodniowe: pracownik nie przekroczył 8 godzin w żadnym dniu, ale pracował w dniu wolnym, przez co w okresie rozliczeniowym przekroczył przeciętnie 40 godzin w tygodniu.
Nadgodziny są dozwolone tylko w razie akcji ratowniczej albo szczególnych potrzeb pracodawcy. Nie mogą być stałym sposobem na brak ludzi.
Dodatek 50% czy 100%
| Kiedy były nadgodziny | Dodatek |
|---|---|
| W nocy | 100% |
| W niedzielę lub święto, które nie są dniem pracy pracownika | 100% |
| W dniu wolnym udzielonym za pracę w niedzielę lub święto | 100% |
| Przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy | 100% |
| W pozostałe dni, np. dłużej w zwykły dzień roboczy | 50% |
Dodatek jest doliczany do normalnego wynagrodzenia za te godziny. Liczy się go od stawki wynikającej z osobistego zaszeregowania, czyli przy wynagrodzeniu godzinowym zwykle od stawki za godzinę.
Przykład przy stawce godzinowej
Pracownik ma stawkę 35 zł brutto za godzinę. We wtorek pracował 10 godzin zamiast 8, a w niedzielę, która nie jest jego dniem pracy, pracował 4 godziny i nie dostał za nią innego dnia wolnego.
| Co | Godziny | Wyliczenie | Kwota |
|---|---|---|---|
| Wtorek, wynagrodzenie za nadgodziny | 2 | 2 × 35 zł | 70 zł |
| Wtorek, dodatek 50% | 2 | 2 × 17,50 zł | 35 zł |
| Niedziela, wynagrodzenie | 4 | 4 × 35 zł | 140 zł |
| Niedziela, dodatek 100% | 4 | 4 × 35 zł | 140 zł |
| Razem za nadgodziny | 6 | 385 zł |
To kwoty brutto. Przy wynagrodzeniu miesięcznym liczy się inaczej, bo stawkę godzinową wylicza się z pensji i liczby godzin w danym miesiącu. Szczegóły, np. przy nietypowym okresie rozliczeniowym, najlepiej sprawdzić z księgową.
Szybko przeliczysz to w naszym kalkulatorze godzin pracy i wynagrodzenia: wpisz godziny od–do, stawkę i nadgodziny, a dostaniesz kwotę brutto.
Limit nadgodzin
Podstawowy limit nadgodzin ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy to 150 godzin w roku kalendarzowym. Wyższy limit można ustalić w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo w umowie o pracę. Tydzień pracy razem z nadgodzinami nie może przeciętnie przekraczać 48 godzin w okresie rozliczeniowym.
Czas wolny zamiast dodatku
- Na wniosek pracownika: godzina wolnego za każdą godzinę nadliczbową.
- Z inicjatywy pracodawcy: półtorej godziny wolnego za każdą godzinę nadliczbową, bez obniżenia wynagrodzenia.
Bez dokładnych godzin nie policzysz nadgodzin
Żeby wiedzieć, czy były nadgodziny, potrzebujesz godzin rozpoczęcia i zakończenia pracy z każdego dnia. Pisaliśmy o tym w artykule Karta ewidencji czasu pracy: wzór.
W Stafflog pracownik wpisuje w telefonie start i koniec pracy, a Ty widzisz godziny z każdego dnia i sumę z miesiąca. Stafflog nie nalicza dodatków za nadgodziny, ale daje zestawienie w PDF albo Excelu, z którego księgowa od razu je policzy. Po zatwierdzeniu miesiąca pracownik nie może już zmienić godzin, więc dane się nie rozjadą.
Najczęstsze pytania
Kiedy przysługuje dodatek 100% za nadgodziny?
Za nadgodziny w nocy, w niedziele i święta, które nie są dla pracownika dniami pracy, oraz w dniu wolnym udzielonym za pracę w niedzielę lub święto. 100% przysługuje też za przekroczenie przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. W pozostałych przypadkach dodatek wynosi 50%.
Ile nadgodzin można przepracować w roku?
Podstawowy limit nadgodzin ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy to 150 godzin w roku kalendarzowym. Pracodawca może ustalić wyższy limit w regulaminie pracy, układzie zbiorowym albo umowie o pracę, ale w granicach przepisów o tygodniowym czasie pracy.
Czy przy umowie zlecenia są nadgodziny?
Nie. Nadgodziny i dodatki za nie dotyczą umowy o pracę. Przy umowie zlecenia płacisz za każdą przepracowaną godzinę według stawki z umowy, nie niższej niż minimalna stawka godzinowa.
Czy zamiast dodatku można dać czas wolny?
Tak. Na wniosek pracownika można dać czas wolny w tym samym wymiarze co nadgodziny. Jeśli inicjatywa wychodzi od pracodawcy, czas wolny musi być o połowę dłuższy niż przepracowane nadgodziny i nie można przez to obniżyć wynagrodzenia.